ERLENT · BANDARÍKIN

Bandarísku þingkosningarnar 2026: Trump stendur frammi fyrir mikilvægu prófi þegar Bandaríkjamenn kjósa nýtt þing

Bandaríkjamenn ganga að kjörborðinu 3. nóvember og kjósa alla 435 fulltrúa fulltrúadeildarinnar auk þess sem kosið verður um 35 sæti í öldungadeildinni. Repúblikanar halda naumum meirihluta á báðum þingdeildum og auknar áhyggjur kjósenda af framfærslukostnaði, heilbrigðisþjónustu og utanríkisstefnu gætu breytt valdahlutföllunum í Washington.

Ritstjórn Fréttir 24/7
Myndskreyting gerð með gervigreind af hendi sem setur kjörseðil í kassa merktan VOTE fyrir framan Bandaríkjaþing og bandaríska fánann
Myndskreyting gerð með gervigreind fyrir Fréttir 24/7. Ekki ljósmynd af kosningunum.

Mikilvægt próf fyrir forsetaembætti Donalds Trump

Bandaríkin standa frammi fyrir einni mikilvægustu pólitísku prófraun síðari hluta annars forsetatímabils Donalds Trump.

Þriðjudaginn 3. nóvember ganga kjósendur til kosninga um nýja fulltrúadeild Bandaríkjaþings, 35 sæti í öldungadeildinni og fjölda embætta á ríkis- og sveitarstjórnarstigi.

Niðurstaðan mun ráða því hvort Repúblikanaflokkurinn heldur áfram að stjórna báðum deildum Bandaríkjaþings eða hvort Demókratar ná aftur meirihluta og öðlast aukið vald til að veita ríkisstjórn Trumps aðhald á síðustu tveimur árum forsetatímabilsins.

Þótt miðkjörtímabilskosningar ráði ekki hver situr í Hvíta húsinu geta þær haft afgerandi áhrif á starfsemi alríkisstjórnarinnar. Forseti sem missir meirihluta í annarri hvorri þingdeildinni getur átt mun erfiðara með að koma lögum í gegnum þingið, tryggja samþykki fyrir fjárveitingum og framfylgja helstu stefnumálum sínum.

Kosningarnar snúast því ekki aðeins um einstaka þingmenn heldur einnig um þá stefnu sem Bandaríkin hafa tekið undir forystu Trumps.

Hvað er verið að kjósa?

Bandaríska þingið skiptist í tvær deildir: fulltrúadeildina og öldungadeildina. Báðar taka þátt í lagasetningu, samþykki fjárlaga og eftirliti með framkvæmdavaldinu, en hlutverk þeirra og kosningafyrirkomulag eru ólík.

Í fulltrúadeildinni sitja 435 atkvæðisbærir þingmenn. Hver þeirra er kjörinn fyrir sitt kjördæmi og fjöldi þingmanna hvers ríkis ræðst af íbúafjölda þess. Kosið er um öll 435 sætin á tveggja ára fresti.

Í öldungadeildinni sitja 100 þingmenn, tveir frá hverju þeirra 50 ríkja. Öldungadeildarþingmenn sitja í sex ár og um þriðjungur sætanna er endurnýjaður á tveggja ára fresti.

Þann 3. nóvember verður kosið um 33 regluleg sæti í öldungadeildinni auk tveggja aukakosninga vegna lausra sæta í Flórída og Ohio. Alls eru því 35 öldungadeildarsæti á kjörseðlinum.

Þessi skipting er mikilvægur þáttur í bandaríska stjórnkerfinu. Fulltrúadeildin endurspeglar íbúafjölda en öldungadeildin tryggir öllum ríkjum jafna aðild, óháð stærð þeirra.

Þess vegna getur flokkur fengið fleiri atkvæði á landsvísu án þess að tryggja sér meirihluta í báðum þingdeildum.

Staðan á þinginu fyrir kosningar

Repúblikanar fara inn í kosningarnar með meirihluta í báðum þingdeildum.

Í öldungadeildinni eru 53 repúblikanar, 45 demókratar og tveir óháðir þingmenn sem starfa með demókrötum. Raunveruleg staða flokkanna er því 53 á móti 47.

Demókratar þurfa að vinna fjögur sæti til viðbótar umfram þau sem þeir halda til að ná meirihluta.

Í fulltrúadeildinni er munurinn enn minni. Þar eru nú 218 repúblikanar, 214 demókratar, einn óháður þingmaður og tvö laus sæti.

Demókratar þurfa að bæta við sig þremur sætum til að ná meirihluta.

Þessi litli munur þýðir að úrslitin í tiltölulega fáum kjördæmum og ríkjum gætu ráðið því hvor flokkurinn stjórnar þinginu næstu tvö árin.

Öldungadeildarkosningarnar: Ríkin sem skipta mestu máli

Þótt kosið sé í 35 ríkjum gætu örfá ríki ráðið úrslitum um meirihlutann.

Meðal þeirra sem fylgst er sérstaklega með eru Alaska, Texas, Kansas, Iowa, Ohio, Michigan og Maine.

Í Alaska reynir demókratinn Mary Peltola að fella sitjandi öldungadeildarþingmann repúblikana, Dan Sullivan. Kosningabaráttan hefur vakið mikla athygli vegna annars frambjóðanda á kjörseðlinum sem einnig heitir Dan Sullivan. The New York Times greindi frá textaskilaboðum þar sem liðsmenn kosningateymis Peltola ræddu um að fá alnafna hans til framboðs. Kosningateymi hennar segist ekki tengjast framboði hvorugs Sullivan og Peltola kallaði fréttina truflun. Dómsmálaráðuneytið hefur höfðað mál til að stöðva staðfestingu á hugsanlegum sigri Peltola.

Texas er annað mikilvægt vígi í kosningabaráttunni. Þar mætast repúblikaninn Ken Paxton, dómsmálaráðherra ríkisins, sem sigraði John Cornyn öldungadeildarþingmann í seinni umferð forvals í maí, og demókratinn James Talarico. Demókratar hafa átt erfitt með að vinna kosningar á landsvísu í Texas í áratugi. Sigur þeirra þar yrði því mikilvæg pólitísk niðurstaða.

Kansas hefur einnig komið á óvart. Þar reynir öldungadeildarþingmaðurinn Roger Marshall að halda sæti sínu gegn demókratanum Adam Hamilton. Sigur demókrata í ríki sem jafnan hefur verið talið öruggt fyrir repúblikana gæti gefið sterka vísbendingu um breytingar á pólitískri stöðu landsins.

Í Iowa hefur kosningabaráttan orðið mun jafnari en repúblikanar hefðu að jafnaði vænst.

Í Ohio mætast öldungadeildarþingmaðurinn Jon Husted og demókratinn Sherrod Brown. Þar koma einnig til umræðu framtíð bandarísks iðnaðar, atvinnuöryggi, efnahagsmál og uppbygging gagnavera fyrir gervigreind.

Í Michigan stendur demókratinn Abdul El-Sayed frammi fyrir repúblikananum Mike Rogers. Ágreiningur innan Demókrataflokksins hefur sett mark sitt á lokasprett kosningabaráttunnar.

Í Maine reynir repúblikaninn Susan Collins að halda sæti sínu gegn demókratanum Troy Jackson, sem var tilnefndur á flokksþingi í júlí eftir að Graham Platner, sigurvegari forvalsins, dró sig í hlé. Collins hefur langa reynslu úr bandarískum stjórnmálum og hefur áður sýnt að hún getur laðað að sér kjósendur utan hefðbundins kjósendahóps Repúblikanaflokksins.

Þessar kosningar eru mikilvægar vegna þess að Demókratar þurfa að vinna fjögur sæti umfram það sem þeir halda nú til að ná meirihluta í öldungadeildinni.

Fulltrúadeildin: Baráttan nær yfir allt landið

Kosningabaráttan um fulltrúadeildina fer fram í öllum 435 kjördæmum Bandaríkjanna.

Flest kjördæmin eru ekki talin raunverulega tvísýn en nokkrir tugir þeirra gætu ráðið úrslitum um meirihlutann.

Ballotpedia hefur skilgreint 46 kjördæmi sem sérstaklega samkeppnishæf. Greining NPR frá 29. október sýnir jafnframt hversu víðtæk baráttan er orðin, en þar kemur fram að verulegum fjármunum hafi verið varið í kosningabaráttu í um 70 kjördæmum.

Meðal þeirra svæða sem fylgst er með eru Michigan, Norður-Karólína, New York, Flórída og Kalifornía.

Miðkjörtímabilskosningar hafa oft reynst forsetaflokknum erfiðar. Kjósendur nota þær gjarnan til að senda forsetanum pólitísk skilaboð um frammistöðu hans og stefnu ríkisstjórnarinnar.

Demókratar vonast til að óánægja með ríkisstjórnina skili sér í nægum sigrum til að ná aftur stjórn á fulltrúadeildinni.

Repúblikanar reyna hins vegar að halda kjósendum sínum við efnið og sannfæra þá um að efnahagsstefna og önnur stefnumál ríkisstjórnarinnar eigi skilið áframhaldandi stuðning þingsins.

Efnahagsmál og framfærslukostnaður í forgrunni

Efnahagsmálin hafa orðið eitt stærsta kosningamálið.

Verðbólga, húsnæðiskostnaður, matvælaverð, eldsneyti og heilbrigðisútgjöld hafa öll mikil áhrif á umræðuna.

Fyrir mörg bandarísk heimili snýst málið ekki aðeins um hvort verðbólga sé að aukast eða minnka heldur hvort fólk hafi raunverulega efni á daglegum útgjöldum eftir margra ára verðhækkanir.

Ný könnun Reuters og Ipsos sýndi að um helmingur skráðra kjósenda taldi framfærslukostnað mikilvægasta þáttinn þegar þeir ákváðu hvernig þeir myndu kjósa til þings.

Í könnun Gallup frá 29. október sögðu 50% skráðra kjósenda að efnahagsmálin væru afar mikilvæg fyrir kosningaákvörðun sína. Sama hlutfall nefndi heilbrigðisþjónustu.

Eldsneytisverð hefur sérstaklega orðið viðkvæmt pólitískt mál eftir hernaðarátökin sem tengjast Íran. Hærri orkukostnaður hefur aukið fjárhagslegt álag á heimili og vakið spurningar um efnahagsstefnu ríkisstjórnarinnar.

Atvinnuöryggi og launaþróun eru einnig hluti af umræðunni. Kjósendur horfa ekki aðeins á hagvöxt heldur einnig hvort hann skili sér í betri atvinnutækifærum, stöðugri vinnu og auknum kaupmætti.

Repúblikanar verja skattastefnu sína og segja hana eiga að styðja við fjárfestingar og hagvöxt. Demókratar leggja meiri áherslu á framfærslukostnað, heilbrigðisútgjöld og hvernig ávinningur efnahagslífsins skiptist milli almennings.

Heilbrigðismál, innflytjendamál og öryggi

Heilbrigðisþjónusta er annað stórt kosningamál.

Repúblikanar hafa varið lagasetningu sem framlengdi skattalækkanir en fól jafnframt í sér niðurskurð á útgjöldum til Medicaid og annarra heilbrigðisáætlana.

Demókratar hafa gagnrýnt þessar breytingar og segja þær geta aukið kostnað og þrengt að fólki með lágar tekjur og þeim sem treysta á opinberan stuðning við heilbrigðisþjónustu.

Innflytjendamál eru áfram eitt umdeildasta pólitíska málefnið í Bandaríkjunum.

Ríkisstjórn Trumps hefur lagt áherslu á hert landamæraeftirlit og mikla fækkun handtaka innflytjenda við landamæri Bandaríkjanna og Mexíkó. Bráðabirgðatölur frá heimavarnarráðuneytinu, sem Reuters hefur vísað til, sýna 95% fækkun miðað við tölur frá fyrri ríkisstjórn.

Repúblikanar segja þetta sýna að hertar aðgerðir hafi skilað árangri.

Demókratar hafa hins vegar gagnrýnt aðferðir innflytjendaeftirlitsins, fjármögnun þess og atvik þar sem alríkisstarfsmenn hafa komið við sögu. Málið hefur orðið enn umdeildara eftir banvæn atvik þar sem innflytjendayfirvöld komu við sögu.

Báðir flokkar reyna að sannfæra kjósendur um að þeir bjóði upp á trúverðugri stefnu í landamæraeftirliti, almannaöryggi og innflytjendamálum.

Áhrif Donalds Trump á kosningarnar

Donald Trump er ekki sjálfur í framboði en áhrif hans eru stór hluti kosningabaráttunnar.

Forseti Bandaríkjanna hefur hvatt kjósendur til að líta á kosningarnar sem dóm um frammistöðu ríkisstjórnar hans og hefur tekið virkan þátt í kosningabaráttu repúblikana.

Stuðningur við forsetann hefur þó reynst áskorun fyrir frambjóðendur flokksins í tvísýnum kjördæmum.

Könnun Reuters og Ipsos sem lauk 26. október mældi stuðning við Trump í 32%, einu prósentustigi yfir metlágmarki vikunnar á undan. Í sömu könnun höfðu demókratar 47% stuðning gegn 36% hjá repúblikönum meðal skráðra kjósenda þegar spurt var hvaða flokk þeir myndu styðja í þingkosningunum, eða 50% gegn 41% þegar óákveðnir sem hölluðust að öðrum flokknum voru taldir með.

Þessar tölur eru ekki spá um endanleg úrslit. Spurningin um flokksval á landsvísu, svokölluð generic ballot, mælir almennan stuðning við flokkana en ekki endilega stöðu einstakra frambjóðenda í hverju kjördæmi.

Þær gefa þó til kynna að pólitískt umhverfi sé erfitt fyrir repúblikana.

Stuðningsmenn Trumps eru áfram mikilvægur hluti kjósendahóps Repúblikanaflokksins. Stefna hans í innflytjendamálum, skattamálum, ríkisútgjöldum og þjóðaröryggi höfðar áfram til margra íhaldssamra kjósenda.

Á sama tíma gæti óánægja óháðra kjósenda og hluta þeirra sem áður studdu Trump haft áhrif á niðurstöðuna í tvísýnum kosningum.

Utanríkisstefna verður innanríkismál

Utanríkisstefna hefur fengið óvenjulega mikla athygli í kosningabaráttunni.

Átökin við Íran, hækkandi orkuverð, tollastefna Bandaríkjanna og samskipti við önnur ríki hafa öll ratað inn í bandaríska innanríkispólitík.

Áhrif alþjóðlegra ákvarðana á heimilishagkerfið skipta þar miklu máli. Hærra eldsneytisverð og verðbólguáhyggjur geta haft áhrif á kjósendur sem annars myndu ekki líta á utanríkismál sem forgangsatriði.

Í Gallup-könnuninni frá 29. október töldu 47% skráðra kjósenda ástandið í Íran afar mikilvægt þegar þeir ákváðu hvernig þeir myndu kjósa til þings.

Rannsóknir Chicago Council on Global Affairs benda einnig til þess að Bandaríkjamenn tengi í auknum mæli ákvarðanir í utanríkismálum við efnahagsaðstæður heima fyrir.

Fyrir alþjóðlega lesendur er þetta mikilvæg þróun. Hernaðaraðgerðir, alþjóðaviðskipti og orkuöryggi eru ekki lengur aðeins rædd sem alþjóðleg stefnumál heldur einnig út frá áhrifum þeirra á fjárhag bandarískra heimila.

Niðurstaða kosninganna getur haft áhrif á fjárveitingar þingsins og eftirlit með utanríkisstefnu ríkisstjórnarinnar. Hún flytur þó ekki sjálfkrafa stjórn á utanríkismálum frá forsetanum til þingsins.

Hvað gerist ef demókratar ná meirihluta?

Ef Demókratar ná stjórn á annarri hvorri þingdeildinni breytist pólitíska staðan í Washington.

Ná þeir fulltrúadeildinni fá þeir yfirráð yfir forystu hennar og nefndaskipan. Það veitir þeim meiri áhrif á hvaða lagafrumvörp fara til atkvæðagreiðslu og hvaða mál verða rannsökuð.

Nefndir þingsins gætu tekið til skoðunar ákvarðanir ríkisstjórnarinnar, ríkisútgjöld, innflytjendaeftirlit, utanríkisstefnu og starfsemi alríkisstofnana.

Demókratar gætu einnig stöðvað eða tafið lagasetningu sem forsetinn styður.

Ef flokkurinn nær báðum deildum verður mun erfiðara fyrir ríkisstjórnina að koma stefnumálum sínum í framkvæmd.

Öldungadeildin hefur meðal annars mikilvægt hlutverk við staðfestingu margra skipana forsetans, þar á meðal skipana í æðstu embætti framkvæmdavaldsins og dómaraembætti á alríkisstigi.

Meirihluti demókrata myndi þó ekki sjálfkrafa gera þeim kleift að afturkalla allar ákvarðanir forsetans. Forsetinn heldur áfram að hafa verulegt framkvæmdavald og ný lög þurfa almennt samþykki beggja þingdeilda og forsetans, með þeim stjórnarskrárbundnu takmörkunum sem gilda um neitunarvald.

Skipting valdsins gæti einnig aukið ágreining um fjármögnun ríkisins og leitt til frekari átaka um fjárlög og mögulegra tímabundinna lokana alríkisstofnana.

Lokaspretturinn: Metþátttaka í utankjörfundaratkvæðagreiðslu og deilur um kosningafyrirkomulag

Kosningabaráttan fór inn í síðustu helgi sína með óvenjumikilli þátttöku í utankjörfundaratkvæðagreiðslu.

Reuters greindi frá því 31. október að meira en 51 milljón Bandaríkjamanna hefði þegar greitt atkvæði, annaðhvort með póstatkvæði eða með því að kjósa áður en kjördagur rennur upp. Það er meira en þær tæplega 46 milljónir sem höfðu greitt atkvæði fyrir kjördag í miðkjörtímabilskosningunum 2022.

Associated Press hafði áður greint frá rúmlega 43 milljónum atkvæða fimm dögum fyrir kjördag. Tölurnar byggjast á mismunandi mælingatímum og landfræðilegri þekju.

Þátttaka hefur aukist sérstaklega í nokkrum ríkjum þar sem öldungadeildarkosningarnar eru tvísýnar, meðal annars Texas, Maine, Michigan, Kansas og Suður-Karólínu.

Mikilvægt er þó að túlka þessar tölur rétt. Þær sýna þátttöku en ekki endilega hvaða frambjóðendur kjósendur styðja. Ekki er heldur hægt að draga endanlegar ályktanir um úrslit kosninganna út frá þátttöku fyrir kjördag einni saman.

Umsýsla kosninganna hefur einnig orðið að pólitísku deilumáli.

Dómsmálaráðuneyti Bandaríkjanna hefur höfðað mál vegna kjósendaskráa í nokkrum ríkjum. Hinn 26. október hafnaði áfrýjunardómstóll, með tveimur atkvæðum gegn einu, neyðarbeiðni ráðuneytisins um að um 20.000 póstatkvæði í Kaliforníu, frá kjósendum sem það grunar um að vera ekki ríkisborgarar, yrðu sett til hliðar; yfirvöld í Kaliforníu draga lista ráðuneytisins í efa og málið fór aftur til undirréttar.

Í Alaska hefur deilan um alnafna Dans Sullivan á kjörseðlinum, og málsókn dómsmálaráðuneytisins sem henni tengist, einnig sett mark sitt á lokasprettinn.

Þessar deilur undirstrika mikilvægi trausts almennings á kosningakerfinu. Reuters greindi frá því að 76% kjósenda sem tóku þátt í könnun hefðu traust á því að atkvæði þeirra yrðu talin rétt.

Hvað gerist eftir 3. nóvember?

Úrslit kosninganna liggja ekki endilega fyrir að fullu á kosninganótt.

Þegar kjörstöðum er lokað hefst birting bráðabirgðatalninga. Fjölmiðlar geta lýst yfir líklegum sigurvegurum þegar nægar upplýsingar liggja fyrir, en slíkar yfirlýsingar eru ekki formleg staðfesting úrslita.

Bandaríkin hafa ekki eina sameiginlega kosningastofnun sem sér um framkvæmd allra alríkiskosninga. Ríki og sveitarfélög bera ábyrgð á framkvæmd, talningu og staðfestingu samkvæmt eigin lögum.

Póstatkvæði, bráðabirgðaatkvæði og atkvæði hermanna og Bandaríkjamanna erlendis geta tekið lengri tíma að vinna úr, eftir reglum hvers ríkis.

Að lokinni talningu fara kosningayfirvöld yfir niðurstöðurnar í ferli sem kallast canvass. Þá eru atkvæðafjöldar og skráningar bornar saman til að tryggja að öll gild atkvæði hafi verið tekin með. Í mörgum ríkjum fara einnig fram sérstakar úttektir á kosningakerfinu.

Að því loknu staðfesta viðeigandi yfirvöld úrslitin formlega.

Í mjög tvísýnum kosningum getur þurft að endurtelja atkvæði eða taka ágreining til dómstóla. Það getur tafið endanlega niðurstöðu.

Nýtt bandarískt þing kemur saman 3. janúar 2027. Fram að þeim tíma situr núverandi þing áfram.

Mikilvæg tímamót í forsetatíð Trumps

Kosningarnar 3. nóvember verða stórt próf fyrir Donald Trump, ríkisstjórn hans og Repúblikanaflokkinn.

Repúblikanar reyna að halda meirihluta þingsins þrátt fyrir erfiðari stöðu í landskönnunum og auknar áhyggjur almennings af framfærslukostnaði. Demókratar sjá tækifæri til að endurheimta áhrif á löggjöf og auka aðhald að ríkisstjórninni.

Fulltrúadeildin virðist sérstaklega viðkvæm fyrir valdaskiptum en staðan í öldungadeildinni er flóknari vegna þess að Demókratar þurfa að vinna upp fjögurra sæta forskot repúblikana.

Fyrir alþjóðasamfélagið nær mikilvægi kosninganna langt út fyrir Washington.

Valdahlutföllin á Bandaríkjaþingi geta haft áhrif á viðskiptastefnu Bandaríkjanna, hernaðarútgjöld, alþjóðlega aðstoð, innflytjendalöggjöf, efnahagsstefnu og getu landsins til að halda stöðugum alþjóðlegum skuldbindingum.

Kosningarnar ráða ekki einar og sér framtíð bandarískrar utanríkisstefnu og þær geta ekki vikið forsetanum úr embætti. Þær geta hins vegar breytt grundvallarskilyrðum þess hvernig Bandaríkjunum verður stjórnað næstu tvö árin.

Þann 3. nóvember ákveða bandarískir kjósendur hvort Repúblikanaflokkur Donalds Trump haldi áfram þeim þingmeirihluta sem hann hefur notið á öðru forsetatímabili hans eða hvort Washington taki upp nýtt tímabil þar sem forsetinn þarf að starfa með þingi undir stjórn stjórnarandstöðunnar.

Heimildir

Athugasemd um framsetningu: Fréttin var unnin fyrir kjördag og byggir á fréttum og könnunum sem lágu fyrir 31. október 2026. Kannanir eru niðurstöður skoðanakannana en ekki spár, og tölur um utankjörfundaratkvæði sýna þátttöku en ekki stuðning við einstaka flokka. Fréttir 24/7 mun uppfæra umfjöllunina þegar úrslit liggja fyrir.

Ábendingar, leiðréttingar eða fyrirspurnir: ritstjorn@frettir247.news

Meira úr flokknum Erlent

Myndskreyting gerð með gervigreind af óeirðalögreglu, þýskum fána og logandi rusli að næturlagi með Brandenborgarhliðið í baksýnERLENT · ÞÝSKALANDKynslóð Z mótmælir í Þýskalandi: Óánægja með herskyldu, menntakerfið og ótrygga framtíð31. október 2026Myndskreyting gerð með gervigreindERLENT · EVRÓPABrennur Evrópa? Óeirðirnar í Frakklandi í október afhjúpa veikleika í löggæslu og almannaöryggi30. október 2026Myndskreyting gerð með gervigreind af pólskum fánum fyrir utan opinbera byggingu með hvíta erninumERLENT · PÓLLANDStjórnskipunarkreppa í Póllandi dýpkar þegar forseti og forsætisráðherra takast á um dómskerfið31. október 2026