Kyrrt á yfirborðinu – en kvika heldur áfram að safnast undir Reykjanesi
Rólegt er á yfirborði Reykjanesskaga, en samkvæmt Veðurstofu Íslands heldur kvika áfram að safnast fyrir undir Svartsengi – og ekki hefur verið lýst yfir að eldgosahrinunni sé lokið.
Tiltölulega rólegt hefur verið á yfirborði Reykjanesskaga undanfarið, en nýjustu mæligögn sýna að kvika heldur áfram að safnast fyrir undir Svartsengi.
Í nýjasta mati sínu, sem birt var 27. október, staðfesti Veðurstofa Íslands að landris haldi áfram á nokkuð jöfnum hraða. Að mati vísindamanna er nýtt kvikuhlaup í átt að Sundhnúksgígaröðinni líklegasta framvindan á meðan landrisið heldur áfram. Slíkt kvikuhlaup gæti leitt til nýs eldgoss.
Þótt skjálftavirkni við gígaröðina sé áfram lítil mældist skjálfti af stærðinni 2,5 við Víkur, vestan Grindavíkur, 14. október. Að sögn Veðurstofunnar er talið að hann tengist aukinni spennu í jarðskorpunni vegna áframhaldandi landriss.
Óvíst er hvenær frekari atburðir gætu orðið. Nýjasta matið bendir ekki til þess að eldgos sé yfirvofandi, en það gefur heldur ekkert tilefni til að telja hrinunni lokið.
Landris heldur áfram undir Svartsengi
Aflögunarmælingar sýna áfram landris á Svartsengissvæðinu. Samkvæmt Veðurstofunni benda líkön sem byggja á mælingunum til þess að rúmmálsbreytingin undir svæðinu haldi áfram á nokkuð jöfnum hraða.
Landrisið gefur til kynna að þrýstingur haldi áfram að byggjast upp í kvikusöfnunarsvæðinu, nokkrum kílómetrum undir yfirborðinu.
InSAR-gervitunglamælingar sem ná yfir tímabilið 11. ágúst til 16. október 2026 sýna einnig áframhaldandi aflögun við Svartsengi. Með slíkum mælingum geta vísindamenn greint breytingar á yfirborði jarðar með því að bera saman ratsjármyndir sem teknar eru úr gervitunglum.
Nýjustu mælingagröf Veðurstofunnar voru uppfærð 30. október og veita frekari upplýsingar um þróunina undir svæðinu.
Í eldra mati, sem birt var 30. september, mældist um fjögurra sentímetra landris á þremur mánuðum þar á undan. Sú tala á við septembertímabilið og ber ekki að túlka hana sem nýja mælingu fyrir október.
Lítil skjálftavirkni – en spenna byggist upp
Samkvæmt nýjasta matinu er skjálftavirkni í kvikuganginum undir Sundhnúksgígaröðinni áfram lítil.
Nokkur skjálftavirkni hefur þó verið við Víkur, vestan Grindavíkur. Skjálfti af stærðinni 2,5 varð þar 14. október og er hann sá stærsti sem mælst hefur á því svæði síðan í júní.
Veðurstofan telur að virknin tengist aukinni spennu í jarðskorpunni umhverfis Grindavík á meðan land heldur áfram að rísa við Svartsengi.
Þessi greinarmunur skiptir máli. Lítil skjálftavirkni í kvikuganginum þýðir ekki að kvikusöfnun hafi stöðvast. Aflögunarmælingar og skjálftamælingar veita ólíkar upplýsingar um það sem gerist undir yfirborðinu.
Vísindamenn meta því stöðuna út frá nokkrum mæliaðferðum í stað þess að reiða sig eingöngu á skjálftavirkni.
Hvers vegna Sundhnúksgígaröðin skiptir máli
Sundhnúksgígaröðin, nálægt Grindavík og jarðhitasvæðinu í Svartsengi, hefur verið vettvangur endurtekinna eldsumbrota frá því í desember 2023.
Síðasta eldgosið í þessari hrinu hófst 16. júlí 2025. Síðan þá hafa mælingar sýnt að kvika heldur áfram að safnast fyrir undir Svartsengi.
Veðurstofan telur nýtt kvikuhlaup frá kvikusöfnunarsvæðinu í átt að Sundhnúksgígaröðinni líklegustu sviðsmyndina á meðan landris heldur áfram.
Slíkt kvikuhlaup gæti leitt til eldgoss, þótt það sé ekki víst. Kvikuhreyfingar neðanjarðar þýða ekki sjálfkrafa að kvikan nái upp á yfirborðið.
Yfirvöld vara jafnframt við því að eftir því sem lengra líður á milli atburða verði sífellt erfiðara að spá fyrir um tímasetningu þeirra. Fyrri kvikuhlaupum og eldgosum hefur fylgt fremur stuttur fyrirvari og áfram má gera ráð fyrir stuttum fyrirvara.
Ekki hefur verið lýst yfir að hrinunni sé lokið
Nýjasta matið gefur ekkert til kynna um að yfirstandandi eldgosahrina við Sundhnúksgígaröðina sé að líða undir lok.
Eldstöðvakerfi Reykjaness og Svartsengis er áfram á viðvörunarstigi 2, sem Veðurstofan lýsir sem „Verulega aukin virkni“ (appelsínugult).
Til að hrinan teljist lokið þyrftu mæligögn að sýna skýr merki um minnkandi virkni yfir lengri tíma.
Veðurstofan bendir einnig á að kvikusöfnun geti haldið áfram eða hafist á ný eftir hlé. Löng tímabil án eldgoss eru því ekki ein og sér sönnun þess að hrinunni sé lokið.
Gildandi hættumatskort gildir til 5. janúar 2027, nema breyttar aðstæður kalli á endurmat fyrr. Kortið byggir á fjölbreyttum mæligögnum sem eru stöðugt uppfærð.
Hvað þýðir þetta fyrir íbúa og ferðamenn?
Meginskilaboðin eru óbreytt: rólegt tímabil á yfirborðinu má ekki rugla saman við að hættan sé liðin hjá.
Sem stendur er engin áreiðanleg leið til að spá fyrir um hvenær næsta kvikuhlaup gæti orðið eða hvort það leiði til eldgoss. Áframhaldandi landris þýðir þó að kerfið er enn undir þrýstingi og taka verður möguleikann á nýjum atburði alvarlega.
Íbúar og ferðamenn ættu að fylgja opinberu hættumati, viðvörunum og aðgangstakmörkunum. Aðstæður geta breyst og eldri fréttir koma aldrei í stað nýjustu öryggisupplýsinga.
Nýjustu upplýsingar má finna hjá Veðurstofu Íslands og almannavarnadeild ríkislögreglustjóra.
Nýjasta matið lýsir eldstöðvakerfi sem er enn virkt undir Svartsengi, jafnvel þótt yfirborðið virðist tiltölulega rólegt. Kvika heldur áfram að safnast fyrir, möguleiki á nýju kvikuhlaupi er enn fyrir hendi og óvíst er hvenær næsti atburður verður.
Heimildir
Ritstjórnarathugasemd — 30. október 2026: Uppfærslan byggir fyrst og fremst á mati Veðurstofu Íslands sem birt var 27. október 2026 og mæligögnum hennar sem uppfærð voru 30. október. Í greininni er einnig vísað til eldri landrismælingar úr mati Veðurstofunnar frá 30. september og hún skýrt merkt sem eldri mæling. Skjálftinn við Víkur, áframhaldandi aflögun, gildandi viðvörunarstig og gildistími hættumatskorts eru eignuð Veðurstofunni. Greinin fullyrðir hvorki að nýtt eldgos sé yfirvofandi né að nýjustu mælingagröf feli í sér spá. Myndin er gerð með gervigreind til skýringar og er ekki heimildarljósmynd af tilteknum stað eða núverandi aðstæðum.
Ábendingar, leiðréttingar eða fyrirspurnir: ritstjorn@frettir247.news
Meira úr flokknum Ísland
INNLENT · AGSÍsland talar fyrir átta þjóðir: Ásgeir Jónsson kynnti sameiginlega afstöðu Norðurlanda og Eystrasaltsríkja hjá AGS31. október 2026
INNLENT · UTANRÍKISMÁLUtanríkisráðherra Bandaríkjanna, Marco Rubio, heimsækir Ísland: Höfði vettvangur nýs kafla í samskiptum Íslands og Bandaríkjanna30. október 2026
INNLENT · FRÉTTIRRafmagnsleysi í Laugarási – viðgerðarmenn leituðu að bilun14. október 2026