Seðlabankinn heldur vöxtum í 8% þegar verðbólga mælist 5,9%
Seðlabanki Íslands heldur vöxtum háum á meðan stjórnvöld í peningamálum leitast við að ná verðbólgu niður, þrátt fyrir að hægt hafi á efnahagsumsvifum.
Seðlabanki Íslands hefur ákveðið að halda meginvöxtum óbreyttum í 8,00%. Bankinn vísar til þrálátrar verðbólgu og hárra verðbólguvæntinga þrátt fyrir merki um að hægt hafi á efnahagsumsvifum.
Peningastefnunefnd tilkynnti ákvörðunina 7. október 2026 og studdu allir nefndarmenn hana. Í yfirlýsingu sinni sagði bankinn að verðbólga hefði mælst 5,9%, sem væri mesta verðbólga í tvö ár.
Hvers vegna skipta vextir máli?
Vextir hafa áhrif á hversu mikið heimili og fyrirtæki greiða fyrir lántöku. Hærri vextir geta aukið lántökukostnað, meðal annars hjá sumum íbúðalánahöfum, en jafnframt gert sparnað hagstæðari eftir því hvaða kjör fjármálafyrirtæki bjóða.
Með því að gera lántöku dýrari getur seðlabanki dregið úr eftirspurn og þannig hjálpað til við að minnka verðbólguþrýsting með tímanum. Áhrifin koma þó ekki fram samstundis og eru mismunandi eftir heimilum, fyrirtækjum og tegundum lána.
Hvað veldur verðbólgunni?
Seðlabankinn sagði að nýleg aukning mældrar verðbólgu hefði fyrst og fremst litast af áhrifum stríðsátaka í Mið-Austurlöndum og hækkun opinberra gjalda.
Undirliggjandi verðbólga, sem hjálpar hagfræðingum að meta víðtækari verðþrýsting, hafði haldist tiltölulega stöðug í liðlega 4% um nokkurt skeið. Bankinn sagði þó bæði mælda verðbólgu og undirliggjandi verðbólgu enn of mikla og verðbólguvæntingar jafnframt of háar.
Bankinn benti einnig á að greinilega væri farið að hægja á efnahagsumsvifum. Að mati hans benti flest til þess að verðbólga myndi hjaðna tiltölulega hratt árið 2027. Töluverð óvissa væri þó enn til staðar, einkum vegna alþjóðlegrar efnahagsþróunar og framvindu á íslenskum vinnumarkaði.
Þetta er spá en ekki trygging fyrir framtíðarþróun. Verðbólga og vaxtaákvarðanir munu áfram ráðast af því hvernig efnahagsaðstæður þróast.
Hvað gerist næst?
Seðlabankinn segir að ákvarðanir í peningamálum muni áfram ráðast af þróun efnahagsumsvifa, verðbólgu og verðbólguvæntinga.
Fyrir heimili og fyrirtæki mun þróunin meðal annars ráðast af því hvernig verðlag, laun og lántökukostnaður breytast. Mat bankans bendir til þess að lækkun verðbólgu sé áfram í forgangi, þótt jafnframt sé fylgst með áhrifum hárra vaxta á efnahagslífið í heild.
Þann 21. október birti Seðlabankinn fundargerð peningastefnunefndar frá fundinum 5.–6. október. Í fundargerðinni má finna nánari upplýsingar um umræður nefndarinnar og forsendur ákvörðunarinnar.
Næsta vaxtaákvörðun er áætluð 18. nóvember 2026 samkvæmt opinberu birtingardagatali Seðlabankans.
Helstu heimildir: Yfirlýsing peningastefnunefndar Seðlabanka Íslands, 7. október 2026; fundargerð nefndarinnar, birt 21. október 2026.
Greinin byggir á opinberu efni Seðlabankans og bætir við almennum fræðandi skýringum á vöxtum og verðbólgu. Hún er ekki einstaklingsbundin fjármálaráðgjöf.
Uppfærsluathugasemd: Greinin var uppfærð 24. október 2026 með tengli á birta fundargerð peningastefnunefndar. Vaxtaákvörðunin sem fjallað er um var tilkynnt 7. október.
Ábendingar, leiðréttingar eða fyrirspurnir: ritstjorn@frettir247.news
Meira úr flokknum Ísland
INNLENT · AGSÍsland talar fyrir átta þjóðir: Ásgeir Jónsson kynnti sameiginlega afstöðu Norðurlanda og Eystrasaltsríkja hjá AGS31. október 2026
INNLENT · UTANRÍKISMÁLUtanríkisráðherra Bandaríkjanna, Marco Rubio, heimsækir Ísland: Höfði vettvangur nýs kafla í samskiptum Íslands og Bandaríkjanna30. október 2026
INNLENT · ELDGOSKyrrt á yfirborðinu – en kvika heldur áfram að safnast undir Reykjanesi30. október 2026