New Economy Forum: Hvernig gervigreind er að endurmóta hagkerfið, vinnumarkaðinn og stjórnsýsluna

Á ársfundi Alþjóðagjaldeyrissjóðsins í Bangkok í október 2026 var rætt á vettvangi New Economy Forum hvernig gervigreind, stafrænir fjármálainnviðir og ný skattlagningarform gætu breytt heimshagkerfinu. Umræðurnar vöktu grundvallarspurningu: Hvernig geta stjórnvöld og fyrirtæki notið góðs af tækniframförum án þess að auka ójöfnuð, veikja fjármálastöðugleika eða skilja launafólk eftir?

Gervigreind er ekki lengur einungis viðfangsefni tæknifyrirtækja og rannsóknarstofa. Hún er að verða efnahagsmál sem stjórnvöld, seðlabankar, fjármálastofnanir og fyrirtæki þurfa að takast á við.

Það var undirliggjandi boðskapur New Economy Forum á ársfundi Alþjóðagjaldeyrissjóðsins (AGS) í Bangkok í október 2026.

Á vettvanginum komu saman sérfræðingar frá fjármálastofnunum, tæknifyrirtækjum, stjórnvöldum og háskólum til að rýna í hvernig tæknin er að breyta því hvernig peningar færast milli manna, hvernig fyrirtæki starfa og hvernig ríki afla tekna.

Tvö viðfangsefni voru sérstaklega áberandi: samspil táknvæðingar (tokenization) og sjálfvirkra gervigreindarfulltrúa (agentic AI) í fjármálainnviðum, og áskorunin við að hanna skattkerfi fyrir hagkerfi þar sem vélar sinna í auknum mæli verkefnum sem fólk sinnti áður.

Víðari dagskrá fundarins náði einnig til umræðu um framleiðni, atvinnu, fjármálastöðugleika og netöryggi í tengslum við gervigreind.

Þetta eru ekki aðskilin þróunarferli. Þau eru samtengdir hlutar víðtækari umbreytingar.

Ef gervigreindarkerfi geta sinnt meiri vinnu kunna fyrirtæki að breyta því hvernig þau ráða fólk. Ef fjármálaviðskipti verða sífellt sjálfvirkari þurfa innviðirnir sem bera uppi peninga og markaði að þróast. Ef efnahagsleg verðmæti færast frá vinnuafli til fjármagns gætu stjórnvöld þurft að endurskoða hvernig þau innheimta skatta og fjármagna opinbera þjónustu.

Afleiðingarnar munu ná langt út fyrir tæknigeirann.

Bangkok: vettvangur með áherslu á hagkerfið í framkvæmd

Ársfundur AGS og Alþjóðabankans fór fram í Bangkok dagana 12.–18. október 2026.

New Economy Forum var skipulagður sem röð gagnvirkra pallborða og vinnustofa um hlutverk tækninnar í nútímahagkerfum.

Opinber dagskrá innihélt tvo meginfundi:

• 13. október – New Trends in Financial Infrastructure: Tokenization and Agentic AI (nýir straumar í fjármálainnviðum: táknvæðing og gervigreindarfulltrúar).
• 14. október – Rethinking Taxation for the AI Era (endurhugsun skattlagningar á tímum gervigreindar).

Í tengdri vinnustofu 13. október var fjallað um hvernig stjórnvöld geta tengt saman skattheimtu og ríkisútgjöld með stafrænum innviðum.

Víðari dagskrá ársfundarins hélt umræðunni áfram. Hinn 16. október fór fram háttsettur fundur undir yfirskriftinni AI and the Global Economy: From Risk to Opportunity. Á meðal þátttakenda samkvæmt opinberri dagskrá voru Jack Clark, einn stofnenda Anthropic, Tiff Macklem, seðlabankastjóri Kanada, og Tobias Meyer, forstjóri DHL Group.

Á sérstökum fundi var fjallað um áhrif gervigreindar á netöryggi og fjármálastöðugleika, með fulltrúum frá Alþjóðagreiðslubankanum (BIS), svissneska fjármálaeftirlitinu FINMA, seðlabanka Brasilíu og Anthropic.

Dagskráin sýnir að AGS leit ekki á gervigreind sem þröngt tæknimál. Sjóðurinn var að rýna í áhrifin á peninga- og fjármálakerfi, atvinnu, skattlagningu, samkeppni og efnahagsstefnu.

Gervigreindarfulltrúar: þegar hugbúnaður fer að framkvæma

Eitt mikilvægasta hugtakið sem rætt var í Bangkok var sjálfvirkir gervigreindarfulltrúar, eða „agentic AI“.

Hefðbundin stafræn verkfæri bregðast almennt við fyrirmælum. Notandi slær inn upplýsingar, biður um aðgerð eða velur valkost og hugbúnaðurinn framkvæmir afmarkað verkefni.

Gervigreindarfulltrúar ganga lengra.

Gervigreindarfulltrúa er hægt að fela markmið; hann getur túlkað upplýsingar, skipulagt röð aðgerða og framkvæmt hluta verkefnis með minni samfelldri leiðsögn manneskju. Eftir því hvert kerfið er og hvaða heimildir það hefur getur hann átt samskipti við annan hugbúnað, sótt upplýsingar, tekið ákvarðanir innan skilgreindra marka og framkvæmt færslur.

Gervigreindarfulltrúi sem starfar fyrir fyrirtæki gæti til dæmis fylgst með pöntunum sem berast, kannað birgðastöðu, borið saman verð birgja, útbúið innkaupapantanir og skipulagt afhendingar.

Í fjármálaþjónustu gæti fulltrúi borið saman greiðsluþjónustuveitendur, metið gengi, kannað lausafjárkröfur og valið hentuga leið fyrir færslu.

Í þróaðra kerfi gætu nokkrir fulltrúar átt samskipti sín á milli. Innkaupafulltrúi gæti samið við kerfi birgis, á meðan annar fulltrúi kannar greiðsluskilmála og sá þriðji fylgist með regluvörslukröfum.

Þetta gæti breytt rekstrarhagkvæmni fyrirtækja.

Verkefni sem nú krefjast nokkurra starfsmanna, aðskildra hugbúnaðarkerfa og endurtekinna stjórnsýsluskrefa gætu orðið hraðvirkari og ódýrari.

Hæfnin til að framkvæma skapar þó annars konar áhættu.

Gervigreindarkerfi sem gefur rangar upplýsingar getur villt um fyrir notanda. Gervigreindarfulltrúi með heimild til að millifæra fé, breyta skrám eða gera samninga getur hugsanlega valdið beinu fjárhagstjóni.

Fyrirtæki og fjármálastofnanir þurfa því skýrar reglur um:

• Hvað gervigreindarfulltrúa er heimilt að gera.
• Hvaða færslur krefjast samþykkis manneskju.
• Hvernig auðkenni og umboð eru staðfest.
• Hvernig aðgerðir eru skráðar og endurskoðaðar.
• Hvað gerist þegar fulltrúi gerir mistök eða hegðar sér á óvæntan hátt.
• Hver ber lagalega ábyrgð á gjörðum hans.

Í greiningu AGS frá september 2026 á gervigreind og stefnu í greiðslumiðlun er því haldið fram að slík kerfi gætu gert flóknar fjármálafærslur sjálfvirkar og lækkað kostnað við regluvörslu og skýrslugjöf. Þar er einnig lögð áhersla á að uppfæra megi núverandi greiðslukerfi til að ná mörgum af fyrstu ávinningunum án þess að byggja þurfi upp alveg nýja fjármálaumgjörð.

Meginatriðið er að gervigreindarfulltrúar eru ekki einfaldlega betri spjallmenni. Með þeim kemur hugbúnaður sem getur tekið þátt í efnahagsstarfsemi með því að framkvæma aðgerðir fyrir hönd fólks og fyrirtækja.

Táknvæðing: breytt eignarhald og millifærsla fjáreigna

Annað stóra viðfangsefnið var táknvæðing.

Táknvæðing felur í sér að fjáreign eða krafa er sett fram stafrænt í forritanlegri færsluskrá, oft með dreifðri færsluskrártækni (distributed ledger technology).

Eignin gæti verið skuldabréf, hlutdeild í sjóði, fjármálasamningur eða önnur viðurkennd krafa. Í stað þess að reiða sig alfarið á aðskilin kerfi fyrir útgáfu, viðskipti, eignaskráningu og uppgjör getur táknvæðing gert það mögulegt að sumir þessara þátta fari fram í samtengdum stafrænum innviðum.

Mögulegir kostir eru meðal annars:

• Hraðara uppgjör.
• Samfelldari viðskipti.
• Meira gagnsæi í eignarhaldi og færsluskrám.
• Minni afstemmingar milli stofnana.
• Brotaeign, þar sem hægt er að eiga hluta af eign.
• Sjálfvirkari stýring trygginga og lausafjár.

Fræðilega séð gætu fjármálafærslur orðið mun samþættari. Eignin, greiðslan og samningsskilmálarnir gætu virkað saman í forritanlegum kerfum og fækkað aðskildum skrefum.

Þetta var viðfangsefni fundar New Economy Forum 13. október, þar sem komu saman fulltrúar AGS, Standard Chartered, Peningamálayfirvalda Singapúr (MAS), Euroclear og Swift.

Pallborðinu var ætlað að kanna hvernig táknvæðing og gervigreindarfulltrúar gætu haft áhrif á uppgjör, tryggingar, bestun lausafjár, viðskipti yfir landamæri og samvirkni kerfa.

Markaðurinn er í þróun en enn smár

Skýrsla AGS um fjármálastöðugleika í heiminum, Global Financial Stability Report, frá október 2026, setur hlutina í raunhæft samhengi.

Táknvæddir fjármálamarkaðir eru að vaxa, en þeir eru enn smáir miðað við hefðbundna fjármálamarkaði og dreifðir á ólíka vettvanga.

AGS áætlar að táknvædd endurhverf viðskipti (repo) nemi um 300–350 milljörðum dollara í daglegri veltu. Aðrar táknvæddar eignir, þar á meðal lánsfé, peningamarkaðssjóðir og hlutabréf, bæta við um 65 milljörðum dollara í daglegri veltu.

Til samanburðar nema endurhverf viðskipti í Bandaríkjunum um 13 billjónum dollara á dag, og eignir á fjármagnsmörkuðum heimsins nema um 300 billjónum dollara.

Þessar tölur sýna bæði möguleikana og hversu langt er enn í land.

Táknvæðing er ekki enn að leysa hefðbundna fjármálamarkaði af hólmi. Hún þróast samhliða þeim.

AGS tilgreinir fjögur mikilvæg skilyrði fyrir víðtækari útbreiðslu:

Réttaröryggi: Fjárfestar þurfa að vita nákvæmlega hvaða réttindi þeir eiga þegar þeir eiga táknvædda eign.

Skýrt regluverk: Gildandi fjármálareglum þarf að beita með samræmdum hætti, óháð því hvort eign er skráð í hefðbundinn gagnagrunn eða dreifða færsluskrá.

Samvirkni: Ólíkir vettvangar þurfa að geta átt samskipti og skipst á eignum. Að öðrum kosti geta markaðir orðið að einangruðum lausafjárpollum.

Traust uppgjörsmiðlun: Færslur þurfa aðgang að öruggum og almennt viðurkenndum peningum.

AGS varar einnig við því að táknvæddir markaðir búi nú við tiltölulega lítið lausafé og meiri sveiflur en hefðbundnir markaðir. Sundrungin getur gert erfitt að ákvarða áreiðanlegt verð og flytja eignir með skilvirkum hætti milli vettvanga.

Tæknin getur fjarlægt suma núverandi núningsþætti, en hún fjarlægir ekki sjálfkrafa fjárhagslega áhættu.

Hraðara uppgjör getur skapað nýjan þrýsting

Eitt sérstaklega mikilvægt atriði er lausafé.

Í hefðbundnum fjármálaviðskiptum líður oft tími frá samkomulagi til staðfestingar og endanlegs uppgjörs. Það ferli getur valdið töfum og stjórnsýslukostnaði, en það gefur stofnunum líka tíma til að stýra handbæru fé og lausafjárstöðu.

Táknvædd kerfi gætu gert uppgjör nánast samstundis.

Það getur dregið úr mótaðilaáhættu – hættunni á að annar aðilinn standi ekki við sinn hluta viðskiptanna. En tafarlaust uppgjör getur líka krafist þess að þátttakendur hafi nægt fé tiltækt nákvæmlega á þeirri stundu sem færslan fer fram.

AGS varar því við að umskipti yfir í hraðara uppgjör gætu aukið lausafjárþörf innan dagsins.

Með öðrum orðum: hraðari fjármálafærslur gera fjármálakerfið í heild ekki endilega öruggara.

Skattlagning: hver borgar þegar vélar vinna meira?

Seinni meginfundur New Economy Forum fjallaði um spurningu sem stjórnvöld geta ekki komist hjá endalaust:

Hvernig eiga stjórnvöld að afla skatttekna þegar jafnvægið milli mannlegrar vinnu og sjálfvirkrar framleiðslu breytist?

Flest nútímaskattkerfi reiða sig mjög á efnahagsstarfsemi fólks og fyrirtækja.

Ríki innheimta skatta af launum, neyslu, hagnaði, eignum og annarri efnahagsstarfsemi. Launatengd gjöld og tryggingagjöld skipta sérstaklega miklu máli við fjármögnun lífeyris, heilbrigðisþjónustu og annarrar opinberrar þjónustu í mörgum löndum.

Ef gervigreind eykur framleiðni en dregur úr þörf fyrir tilteknar tegundir vinnuafls gæti sambandið milli efnahagslegrar framleiðslu og skatttekna breyst.

Fyrirtæki gæti framleitt meira með færra starfsfólki. Hagnaður þess gæti aukist þótt launakostnaður vaxi hægar.

Það myndi ekki sjálfkrafa valda samdrætti í tekjum ríkisins. Hagnaður fyrirtækja og neysla gætu skilað auknum skatttekjum. En það gæti breytt því hvar efnahagsleg verðmæti verða til og hvaða hlutar skattkerfisins ná til þeirra.

Á fundinum 14. október, Rethinking Taxation for the AI Era, tóku þátt Adrian Brown frá Windfall Trust, Ioana Marinescu, prófessor við Pennsylvaníuháskóla, Miranda Stewart, prófessor í skattarétti við New York-háskóla (NYU), og Ruud De Mooij, aðstoðarforstöðumaður ríkisfjármálasviðs AGS.

Í opinberri dagskrá voru nokkrar spurningar settar fram til umræðu:

• Hvar á að skattleggja hagnað stórra tæknifyrirtækja?
• Eiga skattkerfi að leggja mismunandi áherslu á vinnuafl og fjármagn?
• Ættu stjórnvöld að íhuga sérstök gjöld á reiknigetu, orku sem gervigreindarkerfi nota eða áskriftir að gervigreind?
• Hvernig geta stjórnvöld aflað tekna og tekið á ójöfnuði án þess að draga úr nýsköpun og innleiðingu tækni?

Þetta voru umræðuspurningar en ekki tilkynning um nýjan alþjóðlegan gervigreindarskatt.

Á að skattleggja gervigreind beint?

Ein möguleg leið er að leggja sérstakan skatt á starfsemi tengda gervigreind.

Stjórnvöld gætu íhugað gjöld á tölvuafl, orkunotkun eða tiltekna gervigreindarþjónustu.

Rökin með slíku eru þau að sjálfvirkni í stórum stíl geti skapað mikil efnahagsleg verðmæti á sama tíma og hún þrengir að hefðbundnum skatttekjustofnum.

Illa hannaður skattur gæti þó einnig dregið úr fjárfestingu, hægt á innleiðingu gagnlegrar tækni eða sett minni fyrirtæki í óhagstæða stöðu.

Skattur á reiknigetu gæti til dæmis bitnað á litlu fyrirtæki sem notar skýjaþjónustu rétt eins og á stóru tæknifyrirtæki, þótt fjárhagslegt bolmagn þeirra og geta til að taka á sig aukinn kostnað sé gjörólík.

Þar við bætist hagnýtur vandi: að skilgreina nákvæmlega hvað á að skattleggja.

Gervigreind er í sívaxandi mæli innbyggð í venjulegan hugbúnað og þjónustu við fyrirtæki. Sérstakur skattur á hverja vöru eða þjónustu sem nýtir gervigreind gæti orðið erfiður í framkvæmd og skapað óvissu fyrir fyrirtæki.

Víðtækari stefnuáskorunin snýst því ekki eingöngu um að finna nýjan skattstofn. Hún snýst um að tryggja að skattkerfið verði áfram sanngjarnt, skilvirkt og fært um að fjármagna opinbera þjónustu þegar hagkerfið breytist.

Víðtækari ráðleggingar AGS í skattamálum

Skýrsla AGS um ríkisfjármál, Fiscal Monitor, frá október 2026 veitir mikilvægt samhengi.

Í sérstökum kafla hennar, Taxing Better to Boost Growth, er því haldið fram að stjórnvöld geti bætt skattkerfi án þess endilega að auka heildarskatttekjur.

Skýrslan leggur áherslu á að draga úr skekkjum sem letja fjárfestingu, atvinnuþátttöku og framleiðni.

Þar eru tilgreind nokkur umbótasvið:

• Að gera virðisaukaskattskerfi hlutlausari með því að tryggja að fyrirtæki geti með réttum hætti endurheimt skatt sem greiddur er af aðföngum.
• Að bæta skattalega meðferð fjárfestingarkostnaðar fyrirtækja.
• Að styrkja hvata til atvinnuþátttöku og aukins vinnutíma.
• Að beina opinberum stuðningi við nýsköpun með markvissari hætti.
• Að nútímavæða skattframkvæmd og einfalda skilaskyldu.

Samkvæmt skýrslunni gætu tilteknar umbætur skilað verulegum efnahagslegum ávinningi. Líkanagreining hennar bendir til dæmis til þess að endurheimt hlutleysis virðisaukaskatts gæti skilað velferðarábata sem nemur allt að 0,8% af landsframleiðslu í þeim hagkerfum sem skoðuð voru. Tekjuhlutlausar umbætur á sköttum á vinnu gætu aukið atvinnuþátttöku um 0,8 prósentustig í þróuðum ríkjum og 1,2 prósentustig í nýmarkaðs- og þróunarríkjum.

Þetta eru líkanamöt fyrir valin hagkerfi, ekki tryggðar niðurstöður fyrir öll lönd.

Víðtækari boðskapurinn er að stjórnvöld ættu að skoða hvernig núverandi skattkerfi hafa áhrif á fjárfestingu, atvinnu og nýsköpun áður en þau bæta einfaldlega nýjum sköttum á nýja tækni.

Atvinna: umskiptin eru þegar ójöfn

Áhrif gervigreindar á atvinnu eru meðal viðkvæmustu þáttanna í umræðunni.

Tveir möguleikar takast á.

Gervigreind getur gert launafólk afkastameira með því að hjálpa því að ljúka verkefnum hraðar, bæta gæði vinnunnar og nálgast upplýsingar á skilvirkari hátt.

En gervigreind getur líka sinnt verkefnum sem áður kröfðust starfsfólks og þannig hugsanlega dregið úr eftirspurn eftir tiltekinni færni og starfsgreinum.

AGS hefur ítrekað varað við því að áhrifin verði mjög mismunandi eftir löndum og tegundum starfa.

Í fyrri alþjóðlegri greiningu sjóðsins var áætlað að nær 40% starfa í heiminum væru útsett fyrir gervigreind. Í þróuðum ríkjum hækkar hlutfallið í um 60%, þar sem þar er meira um störf sem fela í sér hugræn verkefni.

Útsetning þýðir ekki að starf hverfi. Hún þýðir að gervigreind gæti haft áhrif á verkefnin sem starfinu fylgja.

Sum störf gætu styrkst vegna þess að starfsfólk notar gervigreind til að sinna þeim betur. Önnur gætu staðið frammi fyrir meiri hættu á sjálfvirknivæðingu.

Vísbendingar af vinnustöðum

Óháðar rannsóknir gefa nákvæmari mynd af því sem er að gerast.

Samkvæmt AI Index 2026 frá Stanford Institute for Human-Centered AI hafði gervigreind verið tekin upp hjá 88% þeirra fyrirtækja og stofnana sem könnuð voru árið 2025. Skapandi gervigreind (generative AI) var notuð í að minnsta kosti einni starfsemi hjá 70% þeirra.

Skýrslan sýnir þó einnig að notkun gervigreindarfulltrúa var enn undir 10% í nánast allri starfsemi fyrirtækja.

Þessi greinarmunur er mikilvægur: víðtæk notkun gervigreindarverkfæra þýðir ekki að flest fyrirtæki hafi þegar falið sjálfvirkum fulltrúum verulegt rekstrarvald.

Í Stanford-skýrslunni er einnig fjallað um mælda framleiðniaukningu.

Rannsókn sem vísað er til í skýrslunni leiddi í ljós að starfsfólk í þjónustuveri sem notaði skapandi gervigreind leysti um 14–15% fleiri mál á klukkustund. Í einni rannsókn á hugbúnaðarþróun jukust kláraðar breytingabeiðnir (pull requests) um 26%, og rannsókn á markaðsstarfi með aðstoð gervigreindar sýndi 50% aukningu afkasta á hvern starfsmann.

Þessar niðurstöður lofa góðu, en þær ætti ekki að túlka sem almenna framleiðniaukningu.

Ávinningurinn er mestur í afmörkuðum verkefnum þar sem hægt er að mæla afköst og fylgjast með gæðum. Aðrar rannsóknir hafa sýnt að aðstoð gervigreindar getur hægt á sumum flóknum verkefnum eða valdið erfiðleikum við að læra þegar starfsfólk reiðir sig um of á sjálfvirk svör.

Gildi tækninnar ræðst af verkefninu, starfsmanninum, gæðum kerfisins og því hvernig það er innleitt í starfsemina.

Snemmbúin viðvörun fyrir ungt launafólk

Sérstaklega mikilvæg rannsókn kemur frá Digital Economy Lab við Stanford-háskóla.

Í endurskoðaðri útgáfu rannsóknarinnar Canaries in the Coal Mine? frá ágúst 2026 greindu Erik Brynjolfsson, Bharat Chandar og Ruyu Chen tíðnigögn úr launakerfum sem ná til milljóna bandarískra launþega fram í júní 2026.

Þau fundu engar vísbendingar um víðtækan atvinnumissi í hagkerfinu í heild.

Hins vegar var atvinna fólks á aldrinum 22–25 ára í störfum sem eru mjög útsett fyrir gervigreind um 19% undir því sem hún hefði verið ef hún hefði haldist í takt við atvinnu í minna útsettum störfum.

Rannsakendurnir komust að því að munurinn stafaði einkum af minni ráðningum ungs fólks fremur en mikilli fjölgun uppsagna.

Þau lögðu jafnframt áherslu á að niðurstöðurnar væru snemmbúnar lýsandi vísbendingar en ekki sönnun þess að gervigreind ein og sér hefði valdið atvinnubilinu. Niðurstöðurnar byggja á tilteknu launagagnasafni og ætti ekki að líta á þær sem beina spá fyrir önnur lönd.

Þær vekja þó mikilvæga spurningu.

Ef fyrirtæki nota gervigreind til að sinna byrjendaverkefnum sem hingað til hafa hjálpað ungu starfsfólki að öðlast reynslu, hvernig á næsta kynslóð þá að þróa færnina sem þarf í ábyrgðarmeiri störf?

Vandinn kann ekki að einskorðast við atvinnumissi. Hann gæti einnig falist í færri tækifærum til að komast inn í starfsgrein yfirhöfuð.

Framleiðni: fyrirheitið er meira en sjálfvirkni

Framleiðni er meginástæða þess að stjórnvöld og fyrirtæki fjárfesta í gervigreind.

Ef fyrirtæki getur framleitt meiri vöru eða þjónustu með sama fjölda starfsmanna, eða haldið framleiðslu óbreyttri með minni tilkostnaði, eykst framleiðni.

Meiri framleiðni getur stutt við hagvöxt, bætt samkeppnishæfni og hugsanlega skapað svigrúm fyrir hærri laun og betri lífskjör.

Ávinningurinn kemur þó ekki af sjálfu sér.

Fyrirtæki þurfa að endurhanna ferla, þjálfa starfsfólk, uppfæra upplýsingakerfi og koma á traustum leiðum til að yfirfara vinnu sem gervigreind skilar.

Fyrirtæki sem einfaldlega bætir gervigreindarhugbúnaði ofan á óskilvirkt verklag getur náð litlum árangri.

Kristalina Georgieva, framkvæmdastjóri AGS, fjallaði um þetta í grein 15. október, The World Can't Afford to Get AI Wrong.

Hún hélt því fram að fjárfesting í gervigreind gæti að lokum skilað verulegu jákvæðu framboðsáfalli og hugsanlega aukið hagvöxt í heiminum um nálægt hálfu prósentustigi á ári næsta áratuginn.

Þetta er mögulegur ávinningur til lengri tíma, ekki tryggð spá. Hann ræðst af því hvort fjárfestingin skilar sér í víðtækri innleiðingu og varanlegri framleiðniaukningu.

Rannsóknir Stanford undirstrika nauðsyn varfærni. Mælanlegur ávinningur er að koma fram í sumum tegundum starfa, en niðurstöður eru mjög mismunandi eftir verkefnum og atvinnugreinum.

Fyrir fyrirtæki er hagnýta spurningin ekki hversu margar gervigreindaráskriftir þau kaupa. Hún er hvort tæknin bæti afköst, gæði, kostnað eða þjónustu við viðskiptavini með mælanlegum hætti.

Fjármálastöðugleiki: tæknibóla getur orðið fjármálaáhætta

Umbreytingin sem gervigreind veldur er einnig að breyta fjárfestingarmörkuðum.

Stór tæknifyrirtæki verja miklu fé í gagnaver, háþróaða tölvuinnviði, örgjörva og orkukerfi.

Umfang fjárfestingarinnar skapar tækifæri fyrir birgja, byggingarfyrirtæki, veitufyrirtæki og tæknifyrirtæki.

Hún vekur þó einnig spurningar um samþjöppun á markaði, skuldir og væntingar fjárfesta.

Í grein sinni 15. október varaði Georgieva við því að vistkerfi gervigreindar væri orðið mjög samþjappað og að í sumum fjárfestingartengslum fjármögnuðu fyrirtæki önnur fyrirtæki sem síðan keyptu reiknigetu af þeim sömu fyrirtækjum.

Slíkt fyrirkomulag getur skapað samtengda fjárhagslega áhættu.

Ef tekjur af gervigreind valda vonbrigðum eða vænt framleiðniaukning lætur á sér standa gætu fjárfestar endurmetið virði fyrirtækja og innviðaverkefna.

Leiðrétting á tæknimörkuðum gæti þá haft áhrif á lánveitendur, fjárfestingarsjóði og fjármálastofnanir sem eiga sams konar eignir.

Í skýrslu AGS um fjármálastöðugleika frá október er einnig varað við því að rugla saman sterku trausti fjárfesta og fjarveru áhættu.

Í skýrslunni eru leiðrétting á mörkuðum tengd gervigreind, hærri ávöxtunarkrafa skuldabréfa og netógnir tilgreindar sem mögulegar uppsprettur fjármálaálags.

Áhyggjurnar snúast ekki um að fjárfesting í gervigreind sé endilega bóla. Þær snúast um að væntingar, fjármögnunarskipan og markaðsverðmat gætu orðið berskjölduð ef efnahagslegur ávinningur stendur ekki undir umfangi fjárfestingarinnar.

Fyrir stjórnvöld og fjármálaeftirlit er forgangsmálið að fylgjast með samþjöppun, skuldsetningu og tengslum tæknifyrirtækja við fjármálakerfið í heild.

Netöryggi: þegar gervigreind hraðar bæði vörnum og árásum

Því stafrænna og samtengdara sem hagkerfið verður, þeim mun mikilvægara verður netöryggi.

Gervigreind getur hjálpað fyrirtækjum og stofnunum að greina grunsamlega virkni, vinna úr miklu magni upplýsinga og bregðast hraðar við ógnum.

Sama tækni getur þó einnig hjálpað glæpamönnum að búa til sannfærandi svikaskilaboð, gera árásir sjálfvirkar, finna veikleika og blekkja fólk til að heimila greiðslur.

Á fundi AGS 16. október, Artificial Intelligence and Escalating Cyber Risks, var fjallað um áhrifin á þjóðhagslegan og fjárhagslegan stöðugleika.

Í pallborðinu sátu meðal annars Marlene Amstad, stjórnarformaður FINMA, Andrea Maechler, aðstoðarframkvæmdastjóri BIS, Paulo Picchetti, varaseðlabankastjóri Brasilíu, og Michael Sellitto, yfirmaður alþjóðamála hjá Anthropic.

Í víðtækari greiningu AGS er varað við því að gervigreind geti stytt tímann frá því að veikleiki uppgötvast þar til hann er misnotaður.

Þetta eykur þrýsting á fjármálastofnanir, sem þurfa að geta greint og brugðist við ógnum á sífellt meiri hraða.

Netatvik hjá venjulegu fyrirtæki getur valdið fjárhagstjóni og rekstrartruflunum. Atvik hjá mikilvægri fjármálastofnun, greiðslukerfi eða stórum tækniþjónustuaðila gæti haft afleiðingar langt út fyrir eitt fyrirtæki.

Bangkok Blueprint

Á ársfundinum var einnig kynnt Bangkok Blueprint for Fraud-Resilient Financial Services, rammi sem AGS og Alþjóðabankinn kynntu ásamt Seðlabanka Taílands og ætlað er að styrkja varnir fjármálaþjónustu gegn svikum.

Ramminn fjallar um vaxandi vanda netsvika og þörfina á samstarfi þvert á stafræna hagkerfið.

Meginröksemd hans er að fjármálastofnanir geti ekki tekist á við vandann einar.

Svik hefjast oft utan bankakerfisins, á samfélagsmiðlum, skilaboðaforritum, í fjarskiptaþjónustu, á netmarkaðstorgum og í öðrum stafrænum leiðum. Fórnarlömb kunna að vera blekkt til að greiða sjálf, fremur en að fé sé einfaldlega stolið frá þeim án þeirra vitundar.

Ramminn kallar því eftir samræmdum viðbrögðum fjármálaeftirlita, banka, greiðsluþjónustuveitenda, tæknivettvanga, fjarskiptafyrirtækja og löggæslu.

Þar er einnig lögð áhersla á öflugri neytendavernd, netöryggi, upplýsingamiðlun og skýra ábyrgðarskiptingu milli stofnana.

Ramminn er hvorki bindandi alþjóðalög né almenn regluverkskrafa. Hann er stefnurammi sem ætlað er að leiðbeina stjórnvöldum og atvinnulífi við mótun eigin nálgunar í hverju landi.

Útgáfa hans sýnir að stafræn umbreyting fjármálakerfisins snýst einnig um traust almennings.

Fólk þarf að geta treyst því að peningar þess, persónuupplýsingar og aðgangur að nauðsynlegri þjónustu séu áfram örugg.

Það sem stjórnvöld þurfa að búa sig undir

Umræðurnar í Bangkok benda til nokkurra ábyrgðarsviða stjórnvalda.

Í fyrsta lagi menntun og undirbúningur vinnuafls. Skólar, háskólar og starfsnám þurfa að búa fólk þeirri tæknilegu, greinandi og samskiptalegu færni sem krafist er á vinnustöðum þar sem gervigreind er víða notuð.

Í öðru lagi nútímalegir opinberir innviðir. Traust stafræn net, raforkuframboð, gagnakerfi og örugg greiðslukerfi eru nauðsynleg ef fyrirtæki og opinberar stofnanir eiga að tileinka sér nýja tækni.

Í þriðja lagi umbætur í skattamálum. Stjórnvöld þurfa að fylgjast með því hvernig gervigreind hefur áhrif á laun, hagnað, fjárfestingu og opinberar tekjur. Þau ættu að forðast fljótfærnislegar aðgerðir sem letja gagnlega nýsköpun en tryggja jafnframt að skattlagning verði áfram sanngjörn og sjálfbær.

Í fjórða lagi fjármálaregluverk. Yfirvöld þurfa að skilja hvernig táknvæddar eignir, sjálfvirkar greiðslur, gervigreindarfulltrúar og nýir fjármálamilliliðir spila saman við núverandi kerfi.

Í fimmta lagi netöryggi og neytendavernd. Stjórnvöld þurfa getu til að bregðast við sífellt þróaðri svikum og árásum á mikilvæga innviði.

Málið hefur einnig alþjóðlega vídd. Stafrænir fjármálamarkaðir og gervigreindarkerfi stöðvast ekki við landamæri. Ósamræmdar reglur geta skapað glufur í eftirliti og tækifæri til að sniðganga regluverk.

Samstarf stjórnvalda og alþjóðastofnana verður því nauðsynlegt.

Hvað fyrirtæki geta lært af umbreytingunni

Fyrir fyrirtæki eru skilaboðin hagnýt.

Gervigreind getur hjálpað fyrirtækjum að draga úr skrifstofuvinnu, bæta þjónustu við viðskiptavini, greina upplýsingar, stýra birgðum, þróa vörur og starfa með skilvirkari hætti.

Minni fyrirtæki gætu haft sérstakan ávinning af aðgangi að verkfærum sem áður stóðu aðeins fyrirtækjum með stórar tæknideildir til boða.

Árangursrík innleiðing krefst þó meira en kaupa á hugbúnaði.

Fyrirtæki þurfa að finna verkefni þar sem gervigreind getur skilað mælanlegum úrbótum, vernda trúnaðarupplýsingar, þjálfa starfsfólk og setja skýrar reglur um eftirlit manna.

Fjármála- og rekstrarkerfi krefjast sérstakrar varúðar. Gervigreindarfulltrúi ætti ekki sjálfkrafa að fá ótakmarkaða heimild til að millifæra fé, breyta samningum eða nálgast viðkvæmar upplýsingar.

Fyrirtæki ættu einnig að íhuga hvort það að vera háð einum gervigreindar- eða skýjaþjónustuaðila skapi rekstraráhættu.

Þau fyrirtæki sem líklegust eru til að njóta ávinnings eru ekki endilega þau sem taka upp flest verkfæri. Það eru þau sem skilja hvar tæknin skapar verðmæti og samþætta hana á ábyrgan hátt í starfsemina.

Framtíð vinnunnar: aðlögun ræður því hver nýtur ávinningsins

Efnahagsumbreytingin sem rædd var í Bangkok mun ekki snerta alla með sama hætti.

Sumt launafólk mun nota gervigreind til að verða afkastameira og færast í verðmætari störf. Aðrir gætu komist að því að hlutar starfa þeirra verða sjálfvirkir eða að vinnuveitendur þurfi færra fólk í tiltekin verkefni.

Ungt fólk sem er að koma inn á vinnumarkaðinn gæti staðið frammi fyrir sérstökum erfiðleikum ef hefðbundin byrjendastörf verða sjaldgæfari.

Á sama tíma gætu ný störf og atvinnugreinar orðið til í kringum þróun gervigreindar, innviði, öryggi, gagnastjórnun og samþættingu sjálfvirkra kerfa í starfandi fyrirtæki.

Hraði umskiptanna verður mismunandi eftir löndum og atvinnugreinum.

Boðskapur AGS er að stjórnvöld ættu að búa launafólk undir breytingar fremur en að ganga út frá því að vinnumarkaðurinn aðlagist án stuðnings.

Þjálfun, virk vinnumarkaðsúrræði og skilvirk félagsleg öryggisnet munu skipta máli. Það mun einnig skipta máli hvort fyrirtæki geti skapað ný störf og notað tæknina til að auka efnahagsumsvif fremur en einungis til að lækka kostnað.

Nýtt efnahagskerfi er að mótast

New Economy Forum kynnti hvorki eitt nýtt alþjóðlegt efnahagslíkan né almenna lausn í regluverki.

Þess í stað dró vettvangurinn saman nokkur þróunarferli sem tengjast sífellt meira.

Gervigreindarfulltrúar gætu gert hugbúnaði kleift að sinna efnahagslegum verkefnum og færslum. Táknvæðing gæti breytt því hvernig eignir eru gefnar út, geymdar og færðar. Fyrirtæki gætu orðið afkastameiri, en sum störf gætu orðið fyrir þrýstingi. Stjórnvöld gætu þurft að endurhugsa skattlagningu og fjármálaeftirlit stendur frammi fyrir nýjum spurningum um markaðsstöðugleika og netöryggi.

Tækifærin eru mikil, en það er ábyrgðin líka.

Meginviðfangsefnið er að tryggja að tækniframfarir skili varanlegum efnahagslegum ávinningi fremur en að safna auði á fárra hendur, veikja opinber fjármál eða skapa nýja veikleika í þeim kerfum sem samfélagið reiðir sig á.

Verkefni stjórnvalda er að byggja upp reglur og innviði sem leyfa nýsköpun en vernda almannahagsmuni.

Verkefni fyrirtækja er að nota tæknina af skynsemi, á öruggan hátt og með árangri.

Verkefni launafólks er að aðlagast breyttum verkefnum og afla sér færni sem heldur gildi sínu eftir því sem sjálfvirkni eykst.

Umbreytingin er þegar hafin. Ákvarðanirnar sem teknar eru nú munu ráða miklu um hverjir njóta ávinningsins – og hverjir sitja eftir og reyna að ná í skottið á þróuninni.

Heimildir

• AGS – Dagskrá ársfundarins 2026 – Meginheimild um dagsetningar, heiti, lýsingar og þátttakendur á fundum New Economy Forum og tengdri umræðu um gervigreind.
• AGS – New Trends in Financial Infrastructure: Tokenization and Agentic AI, 13. október 2026 – Opinber lýsing á fundinum og þátttakendum frá AGS, Standard Chartered, Peningamálayfirvöldum Singapúr, Euroclear og Swift.
• AGS – Rethinking Taxation for the AI Era, 14. október 2026 – Opinber lýsing á skattafundinum, þar á meðal spurningum um hagnað tæknifyrirtækja, skattlagningu vinnuafls og fjármagns og möguleg gjöld á reiknigetu, orku og gervigreindaráskriftir.
• AGS – What Is Needed for Tokenization to Deliver, 8. október 2026 – Greining AGS á táknvæddum fjármálamörkuðum, umfangi þeirra, sundrungu, lausafé og kröfum til regluverks.
• AGS – Global Financial Stability Report, október 2026, 3. kafli: Scaling Tokenization: New Efficiencies, New Vulnerabilities – Ítarleg greining á ávinningi og áhættu táknvæddra fjármálamarkaða.
• AGS – AI and the Future of Payments Policy, 28. september 2026 – Greining á gervigreindarfulltrúum í greiðslumiðlun, sjálfvirkum færslum, táknvæddu uppgjöri, lagalegum álitaefnum og netáhættu.
• AGS – The World Can't Afford to Get AI Wrong, 15. október 2026 – Umfjöllun Kristalinu Georgievu framkvæmdastjóra um fjárfestingu í gervigreind, framleiðni, atvinnu, fjármálastöðugleika og netöryggi.
• AGS – AI and the Global Economy: From Risk to Opportunity, 16. október 2026 – Opinber lýsing og þátttakendur í víðtækari umræðu ársfundarins um framleiðni, vinnumarkað, innleiðingu í fyrirtækjum og fjármálastöðugleika.
• AGS – Artificial Intelligence and Escalating Cyber Risks, 16. október 2026 – Opinber lýsing og þátttakendur í pallborðsumræðu um gervigreind, netöryggi og fjármálastöðugleika.
• AGS – Fiscal Monitor, október 2026: Taxing Better to Boost Growth – Greining á hönnun skattkerfa, hvötum til atvinnuþátttöku, fjárfestingu, framleiðni og skattframkvæmd.
• AGS og Alþjóðabankinn, ásamt Seðlabanka Taílands – The Bangkok Blueprint for Fraud-Resilient Financial Services, 14. október 2026 – Stefnurammi um viðbrögð við netsvikum með samstarfi fjármálastofnana, tæknivettvanga, fjarskiptafyrirtækja og stjórnvalda.
• Stanford Institute for Human-Centered AI – AI Index 2026, kafli um efnahagsmál – Óháð samantekt rannsókna um fjárfestingu í gervigreind, innleiðingu í fyrirtækjum, atvinnu, framleiðni og breyttan vinnustað.
• Stanford Digital Economy Lab – Canaries in the Coal Mine? Six Facts about the Recent Employment Effects of Artificial Intelligence, endurskoðuð 12. ágúst 2026 – Rannsókn sem byggir á launagögnum milljóna bandarískra launþega og skoðar atvinnuþróun ungs fólks í störfum sem eru útsett fyrir gervigreind.
• National Bureau of Economic Research – Generative AI at Work – Ritrýnd rannsókn á áhrifum skapandi gervigreindar á framleiðni starfsfólks í þjónustuveri.

Athugasemd um framsetningu: Lýsingar í dagskrá AGS staðfesta viðfangsefni og þátttakendur funda í Bangkok; þær eru ekki orðrétt endurrit. Nöfn þátttakenda í greininni eru samkvæmt aðaldagskrá ársfundarins á vef AGS eins og hún birtist 31. október 2026. Ólíkar síður AGS sýna ekki allar sömu þátttakendalista og kunna að hafa verið uppfærðar eftir fundina. Frettir247 nefnir því aðeins þá þátttakendur sem staðfestir voru í þeirri útgáfu og bætir ekki við nöfnum úr eldri eða misvísandi útgáfum. Í umfjölluninni eru spurningarnar sem fram komu í dagskránni ekki settar fram sem stefnuákvarðanir og ekki fullyrt að þátttakendur hafi náð samstöðu um þær. Mat úr rannsóknum og skýrslum stofnana er tilgreint sem niðurstöður eða spár og takmörk þess skýrð.

Ábendingar, leiðréttingar eða fyrirspurnir: ritstjorn@frettir247.news

Greinaröð

Ársfundir AGS 2026

1. Heimshagkerfið undir þrýstingi: Hagvöxtur, skuldir, orka og áhætta framundan
2. Ísland talar fyrir átta þjóðir: Ásgeir Jónsson kynnti sameiginlega afstöðu Norðurlanda og Eystrasaltsríkja hjá AGS
3. Íslenskt efnahagslíf á tímamótum: Það sem AGS sér framundan
4. New Economy Forum: Hvernig gervigreind er að endurmóta hagkerfið, vinnumarkaðinn og stjórnsýsluna
5. Næsti kafli íslensks efnahagslífs: Nýjar atvinnugreinar handan ferðaþjónustu og sjávarútvegs

Meira úr flokknum Tækni

TÆKNI · GERVIGREINDGetur gervigreind hugsað eins og hæstaréttardómari? Tilraun bandarísks lagaskóla reynir á mörk tækninnar31. október 2026TÆKNI · GERVIGREINDGervigreind og íslenskt samfélag: Ísland setur sér áherslur30. október 2026GERVIGREINDGervigreind gegn ofurgreind? Hver ræður ferðinni?